Autyzm jest całościowym zaburzeniem rozwoju dziecka. Oznacza to, że u dzieci dotkniętych nim obserwuje się objawy nieprawidłowego funkcjonowania we wszystkich obszarach rozwoju. Pierwsze symptomy autyzmu pojawiają się bardzo wcześnie, często już u kilkunastomiesięcznych niemowląt, ale zawsze są widoczne przed ukończeniem przez dziecko 3 roku życia.  Choć autyzm można zdiagnozować już u bardzo małych dzieci, to często diagnozuje się go również u nastolatków, a nawet osób dorosłych. Nie leczony może prowadzić do bardzo głębokich zaburzeń funkcjonowania w późniejszym wieku. Warto pamiętać, że zaburzenia autystyczne mają bardzo zróżnicowany charakter, nie tworzą jednolitego obrazu co do symptomatologii i głębokości zaburzeń. Dlatego obecnie w literaturze światowej używa się określenia „spektrum zaburzeń autystycznych”.

Objawy

Zgodnie ze stosowaną w Polsce Międzynarodową Klasyfikacja Zaburzeń Psychicznych i Zaburzeń Zachowania ICD-10, autyzm zaliczany jest do grupy całościowych zaburzeń rozwojowych. Warunkiem postawienia rozpoznania jest pojawienie się nieprawidłowości w relacjach społecznych, komunikowaniu się oraz w rozwoju funkcjonalnej lub symbolicznej zabawy już przed 3 rokiem życia dziecka. Warto podkreślić, że obserwowane u dziecka nieprawidłowości rozwoju mają charakter jakościowy. Co to oznacza wyjaśnię na przykładzie. W autyzmie mówi się o tym, że dziecko nie nawiązuje np. kontaktu wzrokowego z innymi osobami, lub że jest to kontakt bardzo krótkotrwały i ulotny. Rodzice czasami mówią „patrzy na mnie jakby mnie nie widział, jakbym był przezroczysty”. Dziecko autystyczne nie wykorzystuje kontaktu wzrokowego do regulowania swoich relacji z innymi. Jest to więc różnica jakościowa, a nie ilościowa (tak byłoby wtedy, gdyby dziecko po prostu trochę rzadziej nawiązywało kontakt wzrokowy, ale rzeczywiście wykorzystywało go do regulowania interakcji społecznych).

Jako całościowe zaburzenie rozwoju, autyzm ma wpływ na wszystkie obszary funkcjonowania dziecka. Powoduje zaburzenia relacji społecznych i kontaktu, trudności z podporządkowaniem się regułom społecznym wynikające z braku ich zrozumienia. Większość dzieci autystycznych jest niemówiąca, nie komunikuje się gestem, ma trudności ze wskazywaniem, naśladowaniem, spełnianiem poleceń. Jeśli dzieci mówią, to są to często echolalie. Nie potrafią one tworzyć dłuższych rozbudowanych wypowiedzi, mają trudności z inicjowaniem i podtrzymywaniem wymiany konwersacyjnej. Cechuje je brak lub ograniczenie rozumienia pojęć abstrakcyjnych. Nawet dobrze funkcjonujący autyści mają problemy z pragmatyką języka. Dodatkowo obserwuje się u nich zaburzenia zachowania – liczne stereotypie i rytuały, koncentrowanie się na niefunkcjonalnych właściwościach przedmiotów, skrajne formy zaburzeń koncentracji. U niektórych pojawiają się także zachowania agresywne i autoagresywne.

Oczywiście podany powyżej opis funkcjonowania dziecka autystycznego jest bardzo ogólny i niepełny. Każdy, kto zetknął się chociaż z kilkorgiem dzieci chorych na autyzm wie, jak bardzo różny obraz funkcjonowania mogą one prezentować. Nasilenie poszczególnych objawów może być skrajnie silne, lub czasem (niestety znacznie rzadziej) bardzo dyskretne i ledwo zauważalne. Ponadto im starsze dziecko tym więcej można zaobserwować w jego zachowaniu zaburzeń wtórnych, będących konsekwencją autyzmu. U niektórych dzieci autystycznych pojawiają się także zaburzenia dodatkowe takie jak upośledzenie umysłowe, mózgowe porażenie dziecięce, wady wzroku, słuchu itp.

Wszystko to sprawia, że wychowywanie dziecka autystycznego jest niezwykle trudnym zadaniem dla rodziców. Często czują się oni bezradni i pozostawieni samym sobie. To poczucie zagubienia i bezradności wynika również z faktu, że przeważnie rozwój ich dziecka przebiegał przez pewien czas prawidłowo, a niepokojące objawy były bagatelizowane przez otoczenie. Sytuację rodziców pogarsza też niespójność informacji, które otrzymują od lekarzy czy psychologów. Możliwość uzyskania szybkiej i profesjonalnej diagnozy, a następnie terapii, jest w naszym kraju bardzo ograniczona. Przedłużająca się niepewność i poczucie braku kompetencji, pogłębianie się zaburzeń u dziecka powodują, że na autyzm zaczyna chorować cała rodzina – jej skutki dotykają wszystkich członków rodziny.


Twój wnuk ma autyzm! Co powinienem widzieć i o czym pamiętać?

Dziadku i Babciu!

Po pierwsze. Mówcie do mnie prostym, niedziecinnym językiem. Mam problemy z  rozumieniem mowy, dlatego mówcie do mnie używając prostych i krótkich zdań. Najlepiej  mówcie używając  tych  samych słów i zwrotów „Daj rękę”. „Idziemy na spacer”.

Po drugie. Przytulanie i buziaki. To nie jest moja mocna strona. Sami mnie tego  nauczcie, ja pierwszy nie przyjdę Was pocałować. Może nie lubię słodkich buziaków, a wolę mocne dociskanie i podrzucanie do góry? Sprawdźcie! Ze mną trzeba ciągle próbować i dać mi czas żebym się oswoił z nowymi rzeczami i się ich nauczył. Bądźcie cierpliwi.

Po trzecie. Lubię rutynę. W niej czuję się bezpieczny. Kiedy w kółko robię te same rzeczy, nie martwcie się. Lubię chodzić stałymi trasami, bo je znam Lubię powtarzać pewne czynności w ten sam sposób, bo wtedy wiem o co chodzi i umiem sobie z nimi poradzić. Uczę się krok po kroku. Kiedy lepiej zrozumiem ten świat, to będę gotowy na nowe zwyczaje.

Po czwarte. Zabawki! To jest problem, bo trudno mi coś kupić, czy umiałbym się bawić, z czego bym był zadowolony. Czasem sam nie wiem co lubię: reklamy w telewizji, literki w komputerze, koła w samochodach,  ale czy to się nadaje na prezenty? Zwykle cieszą mnie proste rzeczy: bańki mydlane, skaczące żabki, migające światła latarki. Trudno zgadnąć co mi się teraz  spodoba. Ale obserwujcie mnie, pytajcie rodziców i próbujecie. Proszę!

Po piąte. Dziwne  zachowania. Krzyki. Czasem zachowuję się dziwnie,  ale to dlatego, że rzeczy miłe dla innych mogą mnie drażnić. Np. bolą mnie  dźwięki, drażnią zapachy. Źle się czuję, gdy wokół jest dużo ludzi i zamieszanie. Wtedy krzyczę, bo jak pokazać innym, że coś mi przeszkadza? Nie umiem tego powiedzieć. Muszę się uczyć jak zmienić to zachowanie, to nie jest łatwe, dlatego proszę Was o cierpliwość!

Po szóste. Zasady. Pamiętajcie, że jestem sprytny. Na pewno będę próbował, czy u Was wolno rozrzucać zabawki, wyjadać cukier z cukiernicy i robić inne rzeczy, których w domu mi nie wolno. Bądźcie twardzi i nie dajcie się nabrać że nic nie rozumiem. Ja tylko próbuję na co mi pozwolicie. Podobno tak robią wszyscy wnuczkowie?

Po siódme. Dieta jest bardzo ważna. Dieta nie leczy autyzmu, ale powoduje że będę spokojniejszy i łatwiej mi będzie się z Wami bawić. Dlatego nie dawajcie mi słodyczy, ani coca coli. Zapytajcie rodziców, czy nie szkodzi mi mleko. Może zamiast zwykłych ciasteczek dajcie mi takie bezglutenowe. Też są smaczne.

Po ósme. Samodzielność. Uczcie mnie żebym sam się ubierał, sam jadł i sprzątał po sobie. Mogę przy Was udawać że nie umiem, nie mogę, źle się czuję. Pamiętajcie: jestem sprytny! Wyręczając mnie uczycie mnie bezradności.

Po dziewiąte. Jesteście ważni. Z Wami czuję się silniejszy i moi rodzice też. Potrzebuję innych osób. Tylko pomoc innych pomoże mi oswoić ten świat.

I po dziesiąte. Mam autyzm. Mam też różne talenty i umiejętności, które są ciekawsze niż moja niepełnosprawność. Szukanie i rozwijanie ich we mnie może sprawić, że z czasem mój autyzm nie będzie już taki ważny.

(Opracowane przez Fundację Synapsis).

Masz brata lub siostrę z autyzmem?

Autyzm - co to jest?

Autyzm to całościowe zaburzenie rozwoju. Oznacza to, że autyzm jest zaburzeniem bardzo złożonym i wpływa na całe funkcjonowanie dziecka. Niektóre dzieci mają autyzm od początku, od urodzenia, a u innych pojawia się nagle, z jakiegoś powodu, ale pierwsze objawy autyzmu występują zazwyczaj przed 3 rokiem życia. Stopień autyzmu może być bardzo różny: od ciężkiego do łagodnego. Łagodną postać autyzmu nazywamy Zespołem Aspergera.

Obecnie nie znamy wszystkich złożonych przyczyn autyzmu, wiemy natomiast, że mózg osób z autyzmem inaczej odbiera otaczający nas świat. Wiemy również, że autyzmem nie można się zarazić. Nie ma jednego leku na autyzm, ale dzięki szybkiej diagnozie i wszechstronnym oddziaływaniom: intensywnej terapii i edukacji można osiągnąć dużą poprawę w funkcjonowaniu osób z autyzmem oraz stopniowo włączać je w życie społeczne (np.: pójście do przedszkola, szkoły, pracy).

Jakie są osoby z autyzmem?

Osoby z autyzmem są bardzo różne, ale wszystkie mają problemy w kilku obszarach:

  • nawiązywaniu relacji z innymi osobami - np.: nie potrafią patrzeć w oczy, nie rozpoznają naszej mimiki i uczuć, nie wiedzą, jak zacząć rozmowę;
  • porozumiewaniu się z innymi osobami – część osób z autyzmem przez całe swoje życie nie mówi, a u pozostałych mowa rozwija się zwykle późno. Osoby, które mówią często nie rozumieją znaczenia wszystkich wypowiadanych słów i mają trudności w prowadzeniu rozmowy;
  • rozumieniu mowy – np.: poleceń, wypowiedzi, żartów;
  • rozwijaniu zabawy i wyobraźni;
  • panowaniu nad swoim zachowaniem – wiele osób z autyzmem ma problemy sensoryczne, co oznacza, że zmysły inaczej odbierają bodźce tj.: światło, obrazy, dźwięki, inaczej odczuwają dotyk, zapach, smak, czy ból (np.: boją się dźwięku miksera, wpatrują się w lampy, kręcą się długo w kółko, nie pozwalają wziąć się za rękę, biorą niejadalne rzeczy do buzi, itp.).

„Mam Brata / Siostrę z autyzmem” – co czuje rodzeństwo dzieci z autyzmem?

Autyzm to bardzo złożone zaburzenie, które wpływa nie tylko na samą osobę z autyzmem, ale też na jej otoczenie i rodzinę. Fakt, że jesteś Bratem / Siostrą osoby z autyzmem może wywoływać w Tobie różne emocje. Możesz czasami:

  • Wstydzić się, bo Twój Brat / Siostra zachowuje się „dziwnie” na ulicy.
  • Być zazdrosny, bo rodzice więcej czasu poświęcają Twojemu Bratu / Siostrze.
  • Bać się, co będzie w przyszłości z Twoim Bratem / Siostrą.
  • Gniewać się na Twojego Brata / Siostrę.
  • Czuć się winny, że Twój Brat / Siostra ma autyzm (tak naprawdę nie miałeś na to żadnego wpływu!).
  • Czuć się samotny, bo masz mało kolegów / koleżanek, których możesz zaprosić do domu.
  • Czuć się zły, że nie masz czasu na rozwijanie swoich zainteresowań.
  • Czuć się poszkodowany, bo masz za dużo obowiązków w domu.
  • Czuć się bezradny, bo nie umiesz wytłumaczyć innym problemów Twojego Brata / Siostry.
  • Czuć się zbyt odpowiedzialnym za Brata/Siostrę.
  • Czuć lęk przed zabawą, zostawaniem sam na sam z Bratem/Siostrą.
  • Czuć strach, bo nie wiesz co to jest autyzm i jak go się leczy.

„Jak mogę pomóc mojemu Bratu / Siostrze z autyzmem?” – ważna rola rodzeństwa w terapii dziecka z autyzmem

Osoby z autyzmem mają problemy w rozumieniu naszego świata – inaczej odbierają obrazy, dźwięki, inaczej odczuwają, często nie rozumieją w pełni naszego języka, nie potrafią też mówić o tym, co chcą i jak się czują, nie potrafią nawiązywać kontaktów z innymi osobami i często czują się samotne. Jak możesz pomóc Twojemu Bratu / Siostrze? Przede wszystkim możesz:

  • Akceptować to, że Twój Brat / Siostra jest osobą z autyzmem.
  • Zrozumieć, że czasami zachowuje się „dziwnie”, bo Jego / Jej mózg inaczej odbiera świat.
  • Być cierpliwym i starać się rozumieć to, co chce przekazać Twój Brat / Siostra.
  • Mówić prostym językiem, nie używać przenośni, porównań, żartów słownych.
  • Pokazywać to, co mówisz na obrazkach lub piktogramach, pomagać sobie gestem.
  • Wspierać w nauce nowych umiejętności.
  •  Pomagać w poznawaniu nowych osób.
  • Bawić się i uczyć zasad, które panują w zabawie .
  •  Kochać Brata /Siostrę bezwarunkowo.

„Jestem Bratem / Siostrą” osoby z autyzmem – jak wspierać rodzeństwo dzieci z autyzmem

Rodzice, terapeuci dużo czasu poświęcają na terapię i naukę Twojego Brata / Siostry z autyzmem, ale Ty też jesteś ważny!

  • Pytaj rodziców lub terapeutów o problemy Twojego Brata / Siostry, o autyzm.
  • Mów o tym, co czujesz.
  • Realizuj swoje zainteresowania.
  • Poznawaj inne osoby, które mają rodzeństwo z autyzmem.
  • Szukaj w literaturze i Internecie różnych informacji na temat autyzmu.

Warto przeczytać:

  •  Roksana Jędrzejewska-Wróbel: „Kosmita”
  • Janssen Kolet: „Mój brat jak huragan”
  •  Luke Jackson: „Świry, dziwadła i Zespół Aspergera”.
  •  Ellen Notbohm: „10 rzeczy, o których chciałoby ci powiedzieć dziecko z autyzmem” 
(Opracowane przez Fundację Synapsis).


Niepokojące objawy w wieku niemowlęcym


Pierwszym sygnałem, że rozwój dziecka nie przebiega prawidłowo może być częsty, nadmierny płacz, duży niepokój niemowlęcia, nadmierne reakcje lękowe podczas codziennych czynności wykonywanych przy dziecku (tzw. odruch Moro), trudności z zasypianiem, ze snem, czy problemy z karmieniem dziecka (dziecko pręży się, denerwuje, nie potrafi chwycić brodawki/smoczka lub skoordynować ssania z połykaniem – jest zbyt pobudzone, by zaspokoić swój głód).

Niepokoić rodziców powinny również dzieci zbyt spokojne, jakby niemające ochoty jeść, (nie mają odruchu ssania, karmienie zajmuje zbyt wiele czasu), nie interesują się ludzką twarzą, nie wodzą wzrokiem za zabawką.

Kiedy do neurologa???? Jeśli widzisz u swojego dziecka takie zachowania:

utrzymujące się asymetryczne ułożenie w jedną stronę;
zachowania sugerujące większą swobodę ruchów jednej rączki, czy nóżki do przeciwnej;
prężenia ciała i odginanie głowy do tyłu;
zbyt duża wiotkość ciała, rozstęp mięśni brzucha;
słaby lub całkowity brak wodzenia wzrokiem za zabawką po 3-miesiącu życia;
brak unoszenia głowy nad podłoże po 1-miesiącu życia;
słabe lub brak podpierania się na przedramionach po 3-miesiącu;
otwarte usta, trudności z karmieniem, połykaniem pokarmu;
obfite ulewanie po posiłkach;
intensywne kolki brzuszne;
nadwrażliwość, niepokój, małe zapotrzebowanie na sen;
drżenia bródki, kończyn;
drgawki, bezdechy, wyłączanie świadomości.
leżenie z bardzo szeroko odwiedzionymi nóżkami;
wyprosty i prężenia nóg, baletowe ustawianie stóp;
zbyt silne napinanie kończyn górnych (widoczne podczas przebierania), zbyt silne zaciskanie piąstek;
zbyt łatwe i za częste wpadanie w reakcję lękowe (nadmierny odruch Moro);

Dzieci z problemami neurologicznymi nie lubią leżeć na brzuchu.

Wcześnie uchwycone zaburzenia oraz zastosowanie odpowiedniej terapii dają szansę na ich skorygowanie lub zminimalizowanie. Aby pomagać najpierw trzeba rozpoznać problem i dążyć do takiego wspomagania dziecka, by mogło ono jak najlepiej funkcjonować.

CO POTRAFI DZIECKO:

Pod koniec 1. miesiąca życia?

położony na plecach trzyma główkę na boku, raz w jedną, raz w drugą stronę;
położony na brzuszku, niepewnie unosi główkę;
rączki są zaciśnięte w piąstki;
brany na ręce uspokaja się;
próbuje zatrzymywać wzrok na twarzach pochylających się nad nim opiekunów;
zaczyna głużyć, czyli wydawać dźwięki inne niż krzyk i płacz.

Pod koniec 2. miesiąca życia?

w pozycji na brzuszku unosi główkę wyżej i przekręcając z boku na bok na krótką chwilę utrzymuje ją pośrodku ciała;
leżąc na plecach podąża wzrokiem za Waszą twarzą z jednej strony za drugą;
łączy rączki (coraz bardziej otwarte) unosząc jednocześnie nóżki;
reaguje na głośny dźwięk lub hałas;
odpowiada uśmiechem na uśmiech.

Pod koniec 3. miesiąca życia?

na brzuchu, stabilnie opiera się na przedramionach i unosi główkę, potrafi ją utrzymać w linii środka ciała bez pochyleń, swobodnie obracać w obie strony;
na plecach bawi się rączkami, obserwuje je i wkłada do buzi, rączki są wtedy otwarte, nóżki uniesione;
zaczyna podążać wzrokiem za zabawką, szczególnie w kolorze czerwonym;
potrafi utrzymać na chwilę zabawkę włożoną do rączki;
z zainteresowaniem obserwuje twarze dorosłych;
żywo reaguje na Wasze głosy;
kiedy jest wesoły, wydaje coraz więcej dźwięków.

Pod koniec 4. miesiąca życia?

leżąc na brzuszku, pewnie opiera się na przedramionach, głowę utrzymuje już wysoko i długo, próbuje przenosić ciężar ciała na jedną stronę;
leżąc na plecach, wyciąga rączki do zabawki, i podaną z boku potrafi złapać samodzielnie, towarzyszy temu uniesienie nóżek;
obraca się na boki;
wydaje coraz więcej dźwięków, pojawiają się okrzyki radości.

Pod koniec 5. miesiąca życia?

kiedy leży na brzuchu, zaczyna tzw. „pływanie” (energicznie prostuje i zgina rączki i nóżki);
również na brzuchu potrafi przenieść ciężar ciała raz na jedną raz na druga stronę, żeby drugą rączką uchwycić zabawkę;
na plecach wyciąga ręce do zabawki i samodzielnie ją chwyta pośrodku ciała;
poszukuje źródła dźwięku odwracając główkę;
rozróżnia ton serdeczny od surowego.

Pod koniec 6. miesiąca życia?

odwraca się z pleców na brzuszek;
na brzuchu opiera się na wyprostowanych ramionach, otwarte są dłonie, a brzuch uniesiony;
precyzyjnie chwyta i manipuluje zabawką, przekłada ją z rączki do rączki;
zaczyna odróżniać osoby znajome od obcych;
gaworzy wypowiadając łańcuchy sylab: mamama, papapa, bababa, nanana.

Mogą występować odchylenia od normy ok. 1 miesiąc. Jest to zjawisko fizjologiczne.


Przygotowano w oparciu o:

Wczesna interwencja i wspomaganie rozwoju małego dziecka, pod red. B. Cytowskiej i B. Winczury, Kraków 2006

Murkoff Heidi, Eisenberg Arlene, B.S.N Hathaway Sandee Pierwszy rok życia dziecka,

[Opracowane przez http://pracownialobus.pl/]

Niepokojące objawy w wieku przedszkolnym

Brak interakcji społecznych oraz zachowań komunikacyjnych
Opóźnienie mowy (mowa bełkotliwa lub mniej niż dziesięć słów w wieku 2 lat)
Regres lub utrata użycia mowy
Mowa (jeśli występuje): mogą obejmować nietypowe objawy: dziwna wokalizacja dziwne lub mieszana intonacja
Częste powtarzanie słów i zestawów fraz (“echolalia”)
odniesienie do siebie po imieniu lub “ty” lub “on / ona” po przekroczeniu wieku 3 lat
Nieobecne lub opóźnione reagowanie na własne imię, mimo normalnego słuchu
Mniejsza lub brak wrażliwości na cudze twarze wyrazu i uczucia
Mniejsza lub brak świadomości przestrzeni osobistej, lub wyjątkowo nietolerancyjny osób wchodzacych na ich osobistą przestrzeń
Mniejszy lub nieobecny interes społeczny, w innych, w tym dzieci w jego / jej wieku własnych – może odrzucić innych, jeśli interesujemy się innymi dziecmi, może zwracać się do innych w niewłaściwy sposób, zdaje się być agresywny lub uciążliwy
Mniejsze lub nieobecne naśladowanie działań innych ludzi
Mniejsza lub brak inicjacji społecznej z innymi
Mniejszy lub brak wykorzystania gestów i mimiki twarzy do komunikacji
Ograniczone i słabo zintegrowane gesty, mimika, orientacja ciała, kontakt wzrokowy
Mniejsza lub brak wyobraźni i różnorodności w grach i zabawach
Nietypowe lub ograniczone zainteresowania i / lub sztywne i powtarzalne zachowania
Powtarzające się “stereotypowe” ruchy, takie jak machanie ręką, kołysanie ciała stojąc, kręcenie się
Monotonne lub stereotypowe zabawy, na przykład otwieranie i zamykanie drzwi
Nadmierny nacisk na własny plan dnia
Ekstremalna reakcja emocjonalna na zmianę lub nowe sytuacje, naleganie na rzeczy “takie same”
Nad lub podreaktywność na bodźce zmysłowe, na przykład materiały, dźwięki, zapachy
Nadmierna reakcja na smak, zapach, konsystencję lub wygląd żywności


Niepokojące objawy w wieku przedszkolnym

Brak interakcji społecznych oraz zachowań komunikacyjnych
Opóźnienie mowy (mowa bełkotliwa lub mniej niż dziesięć słów w wieku 2 lat)
Regres lub utrata użycia mowy
Mowa (jeśli występuje): mogą obejmować nietypowe objawy: dziwna wokalizacja dziwne lub mieszana intonacja
Częste powtarzanie słów i zestawów fraz (“echolalia”)
odniesienie do siebie po imieniu lub “ty” lub “on / ona” po przekroczeniu wieku 3 lat
Nieobecne lub opóźnione reagowanie na własne imię, mimo normalnego słuchu
Mniejsza lub brak wrażliwości na cudze twarze wyrazu i uczucia
Mniejsza lub brak świadomości przestrzeni osobistej, lub wyjątkowo nietolerancyjny osób wchodzacych na ich osobistą przestrzeń
Mniejszy lub nieobecny interes społeczny, w innych, w tym dzieci w jego / jej wieku własnych – może odrzucić innych, jeśli interesujemy się innymi dziecmi, może zwracać się do innych w niewłaściwy sposób, zdaje się być agresywny lub uciążliwy
Mniejsze lub nieobecne naśladowanie działań innych ludzi
Mniejsza lub brak inicjacji społecznej z innymi
Mniejszy lub brak wykorzystania gestów i mimiki twarzy do komunikacji
Ograniczone i słabo zintegrowane gesty, mimika, orientacja ciała, kontakt wzrokowy
Mniejsza lub brak wyobraźni i różnorodności w grach i zabawach
Nietypowe lub ograniczone zainteresowania i / lub sztywne i powtarzalne zachowania
Powtarzające się “stereotypowe” ruchy, takie jak machanie ręką, kołysanie ciała stojąc, kręcenie się
Monotonne lub stereotypowe zabawy, na przykład otwieranie i zamykanie drzwi
Nadmierny nacisk na własny plan dnia
Ekstremalna reakcja emocjonalna na zmianę lub nowe sytuacje, naleganie na rzeczy “takie same”
Nad lub podreaktywność na bodźce zmysłowe, na przykład materiały, dźwięki, zapachy
Nadmierna reakcja na smak, zapach, konsystencję lub wygląd żywności

[Za: poradnikautystyczny.pl]


Niepokojące objawy w wieku 5 - 11 lat


Mowa może być niezwykła na kilka sposobów: występuje bardzo ograniczone zastosowanie języka, monotonna mowa, powtarzalne zwroty, częste stosowanie stereotypowych wyrażeń i zwrotów, treść zdominowana przez nadmierną ilość informacji na tematy z dziedziny własnego zainteresowania
Prowadzenie bardziej monologu niż dialogu
Odpowiedzi mogą wydawać się niegrzeczne lub nieodpowiednie
Występuje minimalna lub wręcz brak reakcji na twarze innych ludzi, ich wypowiedzi czy uczucia
Zmniejszone lub opóźnione reagowanie na własne imię, mimo normalnego słuchu
Subtelne trudności w zrozumieniu intencji innych osób, mogą brać rzeczy dosłownie i maja problem ze zrozumieniem sarkazmu lub metafory
Wystepuje mniejsza lub brak świadomości przestrzeni osobistej, lub wręcz przeciwnie wyjątkowa nietolerancja osób naruszających ich osobistą przestrzeń
Zmniejszenie lub brak zainteresowania społecznego, w tym dzieci w jego / jej wieku własnych – może odrzucić innych, jeśli interesujemy się innymi dziećmi, może zwracać się do innych w niewłaściwy sposób, zdaje się być agresywny lub uciążliwy
Mniejsze lub nieobecne przywitanie się i pożegnanie
Trudnośc w dostosowaniu stylu komunikacji do sytuacji społecznych, na przykład rozmowa może być zbyt formalna
Ograniczone i słabo zintegrowane gesty, mimika i orientacji ciała, kontakt wzrokowy
Mniejsza lub nieobecna elastycznośc podczas gier i zabaw, a także kreatywność, ale dziecko łatwo odgrywa sceny raz juz widziane
Nietypowe lub ograniczone zainteresowania i / lub sztywne i powtarzalne zachowania
Powtarzające się “stereotypowe” ruchy, takie jak machanie ręką, kołysanie ciała stojąc, kręcenie się
Sztywne oczekiwanie, że inne dzieci powinny przestrzegać reguł gry
Nadmierny nacisk na własny plan dnia
Reakcje emocjonalne, które są zbyt ekstremalne dla okoliczności
Silne preferencje dla znanych procedur i miejsc
Niechęć do zmian, co często prowadzi do niepokoju lub agresji
Nad lub podwrażliwość na bodźce zmysłowe, na przykład materiały, dźwięki, zapachy
Nadmierna reakcja na smak, zapach, konsystencję lub wygląd żywności


Niepokojące objawy w wieku 5 - 11 lat

Mowa może być niezwykła na kilka sposobów: występuje bardzo ograniczone zastosowanie języka, monotonna mowa, powtarzalne zwroty, częste stosowanie stereotypowych wyrażeń i zwrotów, treść zdominowana przez nadmierną ilość informacji na tematy z dziedziny własnego zainteresowania
Prowadzenie bardziej monologu niż dialogu
Odpowiedzi mogą wydawać się niegrzeczne lub nieodpowiednie
Występuje minimalna lub wręcz brak reakcji na twarze innych ludzi, ich wypowiedzi czy uczucia
Zmniejszone lub opóźnione reagowanie na własne imię, mimo normalnego słuchu
Subtelne trudności w zrozumieniu intencji innych osób, mogą brać rzeczy dosłownie i maja problem ze zrozumieniem sarkazmu lub metafory
Wystepuje mniejsza lub brak świadomości przestrzeni osobistej, lub wręcz przeciwnie wyjątkowa nietolerancja osób naruszających ich osobistą przestrzeń
Zmniejszenie lub brak zainteresowania społecznego, w tym dzieci w jego / jej wieku własnych – może odrzucić innych, jeśli interesujemy się innymi dziećmi, może zwracać się do innych w niewłaściwy sposób, zdaje się być agresywny lub uciążliwy
Mniejsze lub nieobecne przywitanie się i pożegnanie
Trudnośc w dostosowaniu stylu komunikacji do sytuacji społecznych, na przykład rozmowa może być zbyt formalna
Ograniczone i słabo zintegrowane gesty, mimika i orientacji ciała, kontakt wzrokowy
Mniejsza lub nieobecna elastycznośc podczas gier i zabaw, a także kreatywność, ale dziecko łatwo odgrywa sceny raz juz widziane
Nietypowe lub ograniczone zainteresowania i / lub sztywne i powtarzalne zachowania
Powtarzające się “stereotypowe” ruchy, takie jak machanie ręką, kołysanie ciała stojąc, kręcenie się
Sztywne oczekiwanie, że inne dzieci powinny przestrzegać reguł gry
Nadmierny nacisk na własny plan dnia
Reakcje emocjonalne, które są zbyt ekstremalne dla okoliczności
Silne preferencje dla znanych procedur i miejsc
Niechęć do zmian, co często prowadzi do niepokoju lub agresji
Nad lub podwrażliwość na bodźce zmysłowe, na przykład materiały, dźwięki, zapachy
Nadmierna reakcja na smak, zapach, konsystencję lub wygląd żywności


Diagnoza medyczna

Niestety brak jest testów medycznych do wykrywania autyzmu. Właściwa diagnoza musi być oparta na obserwacji komunikacji społecznej, interakcji, a także jakości zainteresowań. Wiele zachowań związanych z autyzmem jest wspólnych dla innych jednostek chorobowych.

Niektóre testy medyczne mogą być wykonane w celu wykluczenia innych chorób, diagnozy właściwej lub w celu określenia możliwych przyczyn objawów.

Lekarze, którzy mogą mieć doświadczenie z autyzmem i innymi zaburzenia neurorozwojowe m.in. pediatrów (zwłaszcza rozwojowa pediatria), neurolodzy (zwłaszcza neurolodzy dziecięcy) oraz psychiatrzy dzieci i młodzieży. Nie każdy z tych specjalistów ma doświadczenie w pracy z autyzmem, więc rodzice i opiekunowie powinni poprosić o pomoc doświadczonych specjalistów z dostępnych w ich obszarze:

grupy wsparcia dla rodzin dzieci z autyzmem
ludzie, którzy mają dzieci lub innych członków rodziny z autyzmem,
stowarzyszeniach, fundacjach

W przypadku bardzo małych dzieci (1-3 lat) wykazujących znaczne opóźnienia rozwojowe, lekarz podstawowej opieki może skierować rodzinę do psychologa, neurologa lub pediatry rozwojowego dla dokonania oceny diagnostycznej.

Wstępna ocena medyczna zazwyczaj obejmuje:

historię ciąży matki dziecka
przegląd etapów rozwojowych
nawyki jedzeniowe i dotyczące spania
koordynacja ruchowa
funkcjonowanie żołądka i jelit
wyzwania i trudności w obszarze integracji sensorycznej
alergie
chorób, w tym infekcje ucha itp
zaburzenia rozwojowe w rodzinie
zaburzenia genetyczne i metaboliczne w rodzinie
narażenie na toksyny środowiskowe
dokładne badanie fizykalne
rutynowe badania laboratoryjne

Choć nie istnieje jeden test behawioralny lub test komunikacji, które może wykryć autyzm, opracowane zostały narzędzia przesiewowe, które są obecnie używane w diagnozowaniu autyzmu.